Cycas, mofuta oa limela tsa boholo-holo, hangata e bitsoa "cycads".""
Limela tsena tse khahlang li tsebahala ka ponahalo ea tsona e ikhethang le ho mamella, e leng se etsang hore e be khetho e tsebahalang bakeng sa lirapa le libaka tse ntle.
Sehloohong sena, re tla hlahloba mefuta e fapaneng ea Cycas, ho kenyeletsoa Cycas e kholo, Cycas e nang le hlooho e le 'ngoe, le Cycas e nang le lihlooho tse ngata, ha re ntse re fana ka litaelo tsa bohlokoa bakeng sa tlhokomelo le tlhokomelo ea tsona.
Cycas e Kholo
Cycas e kgolo e bolela mefuta e meholo ya mofuta wa Cycas, e ka holang ho fihlela bophahamo le bophara bo kgahlehang. Dimela tsena di ka sebetsa e le dibopeho tse ntle tsa bohlokwa ho jaleng dijalo, di fana ka phello e kgolo. Ha o hlokomela Cycas e kgolo, ho bohlokwa ho netefatsa hore e na le sebaka se lekaneng sa ho hola. Ditaelo tse ding tsa bohlokwa tsa ho boloka Cycas e kgolo ke tsena:
- Litlhoko tsa Mobu: Sebelisa mobu o ntšang metsi hantle ho thibela ho koaleha ha metsi, e leng se ka lebisang ho bola ha metso. Motsoako oa lehlabathe, peat le perlite o loketse.
- Ho nosetsa: Nosetsa semela hantle empa o se lumelle hore se omelle pakeng tsa ho nosetsa. Ho nosetsa ho feta tekano ho ka ba kotsi bophelong ba sona.
- Khanya ea Letsatsi: Li-Cycas tse kholo li atleha haholo letsatsing le felletseng ho isa moriting o sa fellang. Netefatsa hore li fumana bonyane lihora tse tšeletseng tsa khanya ea letsatsi letsatsi le letsatsi bakeng sa kholo e ntle.
- Ho nontsha: Sebelisa manyolo a leka-lekaneng nakong ea ho holisa lijalo ho khothaletsa kholo e phetseng hantle. Nontsha lijalo libeke tse ling le tse ling tse 'ne ho isa ho tse tšeletseng bakeng sa liphetho tse ntle ka ho fetisisa.
Cycas ea Hlooho e le 'Ngoe
Cycas e nang le hlooho e le 'ngoe e bolela mefuta e hlahisang moqhaka o le mong oa makhasi holim'a kutu e teteaneng. Limela tsena hangata li batloa ka lebaka la ponahalo ea tsona e ntle le e lekanang. Ho hlokomela Cycas e nang le hlooho e le 'ngoe ho kenyelletsa mekhoa e tšoanang le ea Cycas e kholo, empa e shebane le ho boloka sebopeho sa eona se ikhethang:
- Ho faola: Tlosa makhasi afe kapa afe a shoeleng kapa a mosehla khafetsa ho boloka botle ba semela bo le botle. Ho faola ho lokela ho etsoa ka hloko ho qoba ho senya kutu.
- Taolo ea Likokoanyana: Ela hloko likokoanyana tse kang likokoanyana tse kang makhopho le mealybugs. Phekola likokoana-hloko kapele ka sesepa se bolaeang likokoanyana kapa oli ea neem.
- Ho Jala Metsing: Cycas e nang le hlooho e le 'ngoe e ka 'na ea hloka ho jaloa hape lilemo tse ling le tse ling tse 'maloa ho nchafatsa mobu le ho fana ka sebaka se eketsehileng bakeng sa kholo. Khetha pitsa e kholoanyane hanyane feela ho feta ea hona joale ho qoba ho jaloa haholo.
Li-cycas tse nang le lihlooho tse ngata
Mefuta ya di-cycas tse nang le dihlooho tse ngata e hlahisa meqhaka e mengata ya mahlaku, e leng se etsang hore e shebahale e le sehlahla. Dimela tsena di ka eketsa maikutlo a matala, a tropike serapeng sefe kapa sefe. Ho hlokomela di-cycas tse nang le dihlooho tse ngata ho hloka tlhokomelo mekgweng ya tsona ya kgolo:
- Sebaka: Ha o jala di-cycas tse nang le dihlooho tse ngata, etsa bonnete ba hore di na le sebaka se lekaneng pakeng tsa dimela ho dumella kgolo ya tsona e kgolo. Sena se tla thusa ho thibela ho tlala haholo le ho kgothaletsa phallo e ntle ya moya.
- Ho Nosetsa le ho Nontša: Joaloka mefuta e meng ea Cycas, boloka kemiso e tsitsitseng ea ho nosetsa 'me u sebelise manyolo a leka-lekaneng nakong ea ho hola.
- Ho arola: Haeba Cycas ea hao e nang le lihlooho tse ngata e tlala haholo, nahana ka ho arola semela ho holisa kholo e phetseng hantle. Sena se lokela ho etsoa nakong ea selemo ha semela se ntse se hola ka mafolofolo.
Qetello
Limela tsa Cycas, ebang ke tse kgolo, tse nang le hlooho e le nngwe, kapa tse nang le dihlooho tse ngata, ke ditlatsetso tse babatsehang serapeng sefe kapa sefe. Ka ho latela ditaelo tse nepahetseng tsa tlhokomelo, o ka netefatsa hore dimela tsena tsa kgale di a atleha mme di tswela pele ho khabisa sebaka sa hao sa naha ka dilemo tse tlang. Ka dibopeho tsa tsona tse ikgethang le ho mamella, dimela tsa Cycas ke bopaki ba botle ba tlhaho.
Nako ea poso: Tshitwe-04-2025


